Wigilia po raz pierwszy dniem ustawowo wolnym od pracy

Spis treści:

• Kontrole Państwowej Inspekcji Pracy 
• Kodeks pracy i dozwolone wyjątki
• Zakaz handlu i 32 ustawowe wyłączenia
• Kary finansowe i odpowiedzialność pracodawców

Kontrole Państwowej Inspekcji Pracy 

Główny inspektor pracy Marcin Stanecki poinformował, że PIP będzie reagować na każdą skargę dotyczącą łamania nowych przepisów. Inspektorzy nie planują masowych kontroli 24 grudnia. Ustalenie, czy doszło do pracy w Wigilię, jest możliwe także po świętach, nawet w styczniu, na podstawie dokumentacji kadrowej, ewidencji czasu pracy oraz wyjaśnień stron.

Stanecki zaznaczył, że kontroli podlega nie tylko sam fakt pracy, lecz także prawidłowe zastosowanie wyjątków przewidzianych w przepisach. Podobne mechanizmy weryfikacji PIP stosuje również w innych obszarach prawa pracy, w tym w przypadku naruszeń finansowych i sankcji, o których szerzej opisano w materiale wyższe kary.

Kodeks pracy i dozwolone wyjątki

Zgodnie z Kodeksem pracy, praca w niedziele i święta, w tym 24 grudnia, jest dopuszczalna wyłącznie w ściśle określonych sytuacjach. Dotyczy to m.in. konieczności prowadzenia akcji ratowniczych, ochrony życia lub zdrowia, pracy zmianowej, niezbędnych remontów oraz funkcjonowania transportu i komunikacji.

Wyjątki obejmują także zakłady świadczące usługi dla ludności, w tym szpitale i inne placówki ochrony zdrowia. W takich przypadkach pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikowi inny dzień wolny do końca okresu rozliczeniowego, który w większości firm kończy się 31 grudnia.

Zakaz handlu i 32 ustawowe wyłączenia

Ustawa ograniczająca handel w niedziele i święta przewiduje katalog 32 wyłączeń. Zakaz nie dotyczy m.in. placówek, w których działalność pocztowa stanowi co najmniej 40 proc. przychodów. Ograniczenia nie obejmują także cukierni, lodziarni, stacji paliw płynnych, kwiaciarni, sklepów z prasą oraz kawiarni.

Zakaz handlu nie dotyczy samego przedsiębiorcy. Może on prowadzić sprzedaż osobiście oraz korzystać z nieodpłatnej pomocy najbliższej rodziny, pod warunkiem że osoby te nie są zatrudnione na etat ani na podstawie umów cywilnoprawnych. To rozwiązanie bywa wykorzystywane również w innych obszarach rynku pracy, co pokazuje analiza preferencji zawodowych Polaków.

Kary finansowe i odpowiedzialność pracodawców

Za nielegalne zobowiązanie pracownika do pracy w Wigilię grozi grzywna do 30 tys. zł. W przypadku naruszeń przepisów handlowych kara może sięgnąć nawet 100 tys. zł. Dodatkowo za uporczywe łamanie zakazu handlu w niedziele i święta możliwa jest kara ograniczenia wolności.

Państwowa Inspekcja Pracy zapowiada analizę każdego zgłoszenia. Nowe przepisy mają być egzekwowane w pełnym zakresie już od pierwszej Wigilii objętej ustawowym dniem wolnym od pracy.

Źródło: TVN24

Najczęściej zadawane pytania

Czy Wigilia jest ustawowo dniem wolnym od pracy?

Tak. Od 2025 roku 24 grudnia jest ustawowo dniem wolnym od pracy dla wszystkich pracowników, w tym zatrudnionych w handlu.

Czy Państwowa Inspekcja Pracy będzie prowadzić kontrole w Wigilię? być w ha

Nie. Państwowa Inspekcja Pracy nie planuje kontroli bezpośrednio 24 grudnia, jednak może sprawdzić po świętach, czy pracownicy nie wykonywali pracy w tym dniu.

Kto może pracować w Wigilię mimo dnia wolnego?

Praca jest dozwolona m.in. w akcjach ratowniczych, ochronie zdrowia, transporcie, komunikacji, pracy zmianowej oraz w zakładach świadczących usługi dla ludności, takich jak szpitale.

Czy sklepy mogą być otwarte 24 grudnia?

Co do zasady nie. Zakaz handlu obowiązuje, jednak istnieje 32 ustawowe wyłączenia, m.in. dla stacji paliw, cukierni, kwiaciarni, kiosków z prasą i placówek pocztowych.

Czy właściciel sklepu może pracować w Wigilię?

Tak. Przedsiębiorca może osobiście prowadzić sprzedaż oraz korzystać z nieodpłatnej pomocy najbliższej rodziny, pod warunkiem że osoby te nie są u niego zatrudnione.

Jakie kary grożą za złamanie przepisów dotyczących Wigilii?

Za nielegalne zobowiązanie pracownika do pracy grozi grzywna do 30 tys. zł, a w handlu kara może wynieść nawet 100 tys. zł.

Czy pracownikowi pracującemu w Wigilię należy się dzień wolny?

Tak. Pracodawca musi oddać inny dzień wolny do końca okresu rozliczeniowego, najczęściej do 31 grudnia.